محمد يوسف حريرى
306
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
كتاب اين كلمه بيش از 270 مورد در قرآن مجيد آمده است و مراد : 1 . كتب آسمانى ( قرآن و تورات و انجيل ) است . 2 . قرآن مجيد است ( و قرآن را بدين جهت كتاب ناميدند كه انواع آيات و قصص و احكام در آن گرد هم آمده است و يا شايد بدان جهت كه جامع الفاظ ، كلمات و حروف است ) . 3 . كتابهايى كه براى ضبط حسنات و سيّئات قرار داده شده است . 4 . كتابهايى كه در آنها حوادث وجود و نظام آن ضبط شده است . 5 . كتابهايى كه به خواست خداوند در آنها تغيير و تبديل راه دارد . ( آشنايى با علوم قرآن ، ص 46 - الاتقان ، ج 1 ، ص 181 - تاريخ قرآن كريم ، ص 25 - روزنامهء همشهرى 22 / 9 / 1375 ، ص 9 ) كتاب ابرار ( ا ) كَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ ( مطففين - 18 ) نامهء اعمال نيكان و پاكان و مؤمنان - در قيامت - ( تفسير نمونه ) كتاب آدمسازى تلقى حضرت امام خمينى از قرآن . ( بينات ش 22 و 23 - ص 287 ) كتاب اعمال - نامهء اعمال كتاب اللّه ( ك ب لّا ) وَ أُولُوا الْأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّهِ ( احزاب - 6 ) عبارت است از كلام منزل بر حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله ( لغتنامه ) كتاب تدوينى ( ت ) قرآن مجيد و كتب آسمانى ديگر است . كتاب تشريح ( ت ) قرآن مجيد را گويند . كتاب تفسير ( ت ) كتابى در تفسير قرآن مجيد . و از جمله كتابهاى تفسير تأليف علماى شيعى عبارتند از : 1 . تفسير عياشى - تأليف محمد بن مسعود سمرقندى از علماى قرن سوم هجرى . 2 . تفسير قمى - تأليف على بن ابراهيم قمى از علماى قرن سوم و اوايل قرن چهارم . 3 . تفسير نعمانى - تأليف محمد بن ابراهيم ( كه احيانا به نام ابن ابى زينب خوانده مىشود ) از علماى قرن چهارم . 4 . تفسير تبيان - تأليف شيخ طوسى از علماى قرن پنجم . 5 . تفسير مجمع البيان - تأليف فضل بن حسن طبرى از علماى قرن ششم . 6 . تفسير روح الجنان ( يا روض الجنان ) - تأليف ابو الفتوح رازى از علماى قرن ششم . 7 . تفسير گازر ( يا تفسير جلاء الاذهان ) - تأليف حسين جرجانى از علماى قرن هفتم . 8 . تفسير ديلمى - از علماى قرن هشتم . 9 . تفسير ابن متوج - از علماى قرن نهم . 10 . تفسير منهج الصادقين - تأليف ملا فتح اللّه كاشانى از علماى قرن دهم . 11 . تفسير صافى - تأليف ملا محسن فيض كاشانى از علماى قرن يازدهم . 12 . تفسير برهان - تأليف سيد هاشم بحرانى كتكتانى از علماى قرن يازدهم و اوايل قرن